Palestyna w czasach Jezusa. Herodiańska Świątynia w Jerozolimie

Makieta Świątyni Herodiańskiej

W czasach Jezusa, w 22/23 r. p. n. e. Herod Wielki rozpoczął odbudowę  świątyni Jerozolimskiej, po uprzednim zburzeniu świątyni Zorobabela.

Budowa została ukończona jednak  dopiero po jego śmierci, według niektórych źródeł w roku 22/23 r. n. e. Niedługo później, bo już w 70 r. n. e. , po upadku powstania żydowskiego rzymianie ją zburzyli.

Przebudowa Świątyni Zorobabela

Prace budowlane nad  Drugą Świątynią w 22/23 r. p. n. e., prowadzone były  z dużym rozmachem i przepychem. Herod Wielki uczynił tą budowlę wizytówką swojej potęgi.  W rzeczywistości była to gruntowna przebudowa (której budynki zostały zburzone) świątyni Zorobabela, (której budynki zostały zburzone). Zorobabel 515 r. p. n. e. wzniósł na nowo świątynię Salomonową zburzoną w 587 r. p. n. e. przez Nabuhodonozora. Przypomnijmy, że przed powstaniem Świątyni Salomona Izraelici oddawali cześć Jahwe w Przybytku Mojżeszowym.

Teren dotychczasowej świątyni został poszerzony o dodatkową przestrzeń. Wcześniejsze budowle wzniesione przez Babilończyków na Górze Moria – miejscu pierwotnej Świątyni  Salomona, zostały zrównane z ziemią. Teren został wyrównany i postawiono potężne fundamenty. W samym budynku najbardziej zwracała na siebie uwagę marmurowe białe kolumny, oraz bogate złocenia na szczycie. Można je było zobaczyć  już z dużej odległości od Jerozolimy.

Artwork by Alex Levin.

Świątynia Herodiańska

W czasach Jezusa budowa Świątyni nie została ukończona – prace trwały jeszcze po śmierci Heroda. Całość jednak robiła ogromne wrażenie,  nie dziwi więc zachwyt Piotra: ” Gdy Jezus szedł po wyjściu ze świątyni, podeszli do Niego uczniowie, aby Mu pokazać budowle świątyni. Lecz On rzekł do nich: Widzicie to wszystko? Zaprawdę, powiadam wam, nie zostanie tu kamień na kamieniu, który by nie był zwalony” (Mt 42, 1-2). Rzeczywiście, świątynia Herodiańska legła w gruzach zaledwie kilkadziesiąt lat później, w 70 r. n. e, po upadku powstania żydowskiego.

Świątynia Heroda

Świątynia Heroda – Fasada Świątyni

Fasada Świątyni miała wymiary 100 łokci na 100 łokci (około  50 m x 50 m), co jest równowartością 18 piętrowego budynku. Wspierały ją cztery białe kolumny marmurowe, w stylu korynckim, skąd prowadziło wejście do poprzecznie wydłużonego przedsionka (elam), prowadzącego przez schody wejściowe do kolejnych wrót ozdobionych zachwycającymi ornamentami winnymi wykonanymi ze złota.

Świątynia Heroda – Miejsce święte (hekal)

Hekal Miejsce Święte

Po przejściu przez zdobione wrota z przedsionka elam zaczynało się miejsce święte (hekal) do którego wstęp mieli tylko kapłani.  Kolejne pomieszczeniem ukryte za ogromną gigantyczną zasłoną to Święte Świętych (debir).

We wnętrzu świątyni (hekal), znajdował się tu ołtarz kadzielny , stół chlebów pokładnych  oraz  świecznik menora.

Świątynia Heroda – Święte Świętych

Do Świętego Świętych Arcykapłan wchodził tylko raz w roku. W Przybytku Mojżeszowym, i Świątyni Salomona znajdowała się w nim Arka Przymierza, największa świętość Izraelitów.

W Biblii opisana jest jako skrzynia z drewna akacjowego o wymiarach ok. 140×80×80 cm obita obustronnie złotą blachą. Zamknięcie Arki Przymierza stanowiła płyta ze złota (hebr. kaporet). na której były dwa złote anioły z stykające się skrzydłami. Zgodnie z tradycją żydowską, w Arce była przechowywana laskę Aarona (która zakwitła), dzban z manną i dwie kamienne tablice z tekstem Dekalogu. Tradycję tę podziela autor Listu do Hebrajczyków (Hbr 9,4). Natomiast zgodnie z 1 Księgą Królewską 8,9 w czasach Salomona znajdowały się tam jedynie tablice Przymierza. Jahwe miał wręczyć te tablice Mojżeszowi na górze Synaj, w trakcie wędrówki ludu Izraela z Egiptu do Ziemi Obiecanej. Osobą, która miała wyłączne uprawnienie do bezpośredniego dostępu do arki był arcykapłan.

Arka przebywała pierwotnie w Przybytku Mojżeszowym i wędrowała z Izraelitami, następnie Salomon umieścił ją w wybudowanej przez siebie świątyni. Arka zaginęła w trakcie najazdu armii Babilonu pod wodzą Nabuchodonozora II na Palestynę w 586 p.n.e. i zburzenia Pierwszej Świątyni. Dlatego w Świątyni Zorobabela i Świątyni Herodiańskiej  w miejsce Święte Świętych pozostawało puste.

Świątynia Heroda – Dziedzińce

Sam budynek świątyni otoczony był murem, z siecią pomieszczeń o przeznaczeniu świątynnym oraz bram prowadzących na zewnętrzny dziedziniec.

Najbardziej zewnętrzny w stosunku do właściwej świątyni obszar to dziedziniec pogan a także miejsce sprzedawców wymieniających pieniądze i sprzedających zwierzęta ofiarne.

Brama Nicanora – Dziedziniec kobiet i dziedziniec Izraelitów

Następnie, wewnątrz murów otaczających świątynię był rozległy dziedziniec kobiet, prowadzący przez bramę Nicanora do małego dziedzińca Izraelitów, sąsiadującego z dziedzińcem kapłanów oraz już bezpośrednio dziedzińcem światyni.

Na dziedzińcu świątyni znajdował się ołtarz całopaleń – wysoki na 12 łokci kwadratowy podest o boku 12 łokci, ze schodami prowadzącymi na szczyt.

Ołtarz całopaleń

Tu były spalane ofiary, ze zwierząt,  zabijane wcześniej u stóp podestu z lewej strony, których resztki w specjalnych złotych i srebrnych naczyniach Kapłani ofiarowywali na ołtarzu wewnętrznym we Świątyni.

BIBLIOGRAFIA:

C. Schedl, Historia Starego Testamnetu. t. III, Tuchów 1996, s. 286-311.

Przewodnik Pascala. Ziemia Święta.

M. Feinburgh-Vamosch, Life at The time of Jesus, s. 23-35.

Leen & Kathleen Ritmeyer, The Ritual of The Temple in the time of Jesus, Carta 2002.

D. M. Mc Farlan, Dictionary of The Bible, 2002 Scotland.

red. M. Rosik, Świątynia Jerozolimska, TUM, 2011 Wrocław.
http://www.sztetl.org.pl/pl/term/2169,jerozolimska-swiatynia/

https://archeologiabiblijna.wordpress.com/2011/11/28/swiatynia-w-jerozolimie-zostala-dokonczona-po-smierci-heroda-wielkiego/

 

Katarzyna Papiernik