Rekonstrukcja synagogi z I w. n. e., w Gamli i Masadzie

rekonstrukcja synagogi w Gamla

Synagoga to miejsce przepowiadania Jezusa, wielu cudów oraz potyczek z uczonymi w Piśmie.

  Synagogi w I. w. n. e.

Rekonstrukcja synagogi w twierdzy Masada

Rekonstrukcja synagogi w twierdzy Masada

W I. w. n. e.  Świątynia w Jerozolimie była głównym miejscem kultu, a synagogi znajdujące się w wioskach i miasteczkach Izraela i diaspory pełniły bardziej rolę społeczną były miejscem swobodnych spotkań wspólnoty, czytania, komentowania Tory i dyskusji. Co nie wykluczało również modlitwy w szabat i w czasie wielkich świąt (Mt 6,5).

 

Ruiny synagogi w Gomla

Ruiny synagog w Gamla i Masadzie

Po dzień dzisiejszy zachowały się ruiny dwóch synagog z I w. n. e. w Gamla (na wzgórzach Golan) oraz w Masadzie – ruinach żydowskiej twierdzy o burzliwej historii położonej nad Morzem Martwym. Na ich podstawie można pokusić się o rekonstrukcję typowej synagogi w czasach Jezusa. Pomimo niewielkich różnic można wyodrębnić najbardziej zasadnicze jej cechy.

Zasadnicze cechy synagogi

Ruiny synagogi w twierdzy Masada

Synagoga zazwyczaj miała kształt prostokątny i wewnątrz posiadała szereg ławek kamiennych rozstawionych wokół ścian oraz centralne miejsce czytania TORY, otoczone kolumnami.

W czasach Jezusa  ośrodkiem kultu była świątynia w Jerozolimie. W poszczególnych wioskach i miasteczkach, synagogi spełniały więc raczej rolę miejsca spotkań, czytania fragmentów Tory i pism Prorockich  tłumaczonych z hebrajskiego na aramejski i grecki (ŁK 4, 16-17). Towarzyszyły temu luźne dyskusje, oraz swobodne spacery przed i po a także i w trakcie samego przepowiadania.

Jezus przemawiając w synagodze robił to z centralnego miejsca otoczonego kolumnadą, zaznaczonego drewnianym podestem  lub też z tzw. „Katedry Mojżeszowej” – usytuowanej u zwieńczenia pomieszczenia. Wspomina o tym Ewangelista Mateusz (Mt 23,2) „Na katedrze Mojżesza zasiedli uczeni w Piśmie i faryzeusze”… Był to znak ciągłości tradycji rozpoczynającej się od objawienia otrzymanego przez Mojżesza na Synaju.

Miasto Gomla na wzgórzach Golan

Kobiety również były obecne w pierwszowiecznych synagogach – świadczy o tym opis uzdrowienia kobiety „od 18 lat pochylonej z powodu ducha niemocy”(Łk 13, 10-17). Po wygnaniu do Babilonu kwestia ta została uregulowana prawnie, aż do tego momentu kobiety tylko w samej Świątyni w Jerozolimie miały obowiązek przebywania same w wydzielonej części, najprawdopodobniej była  to kolumnada.

Synagoga po zburzeniu Świątyni

Dopiero po zburzeniu Świątyni synagoga stała się na powrót miejscem kultu i małym sanktuarium, miejscem obecności Shekinah – Chwały Elohim, a pozwoliło na to interpretacja Słowa: (Ez 11,16) „, będę dla nich świątynią w krajach do których przybyli”. To sprawiło, że synagogi zaczęły się coraz bardziej rozwijać również pod względem architektonicznym.

Źródła:

The Nazareth Jesus Knew, Nazareth Village, 2005.

M. Feinbergh Vamosch, Life at the time of Jesus, s. 56.

A. Mello, Judaizm, Kraków 2003.

www.NazarethVillage.com;

www.Bibleplaces.com;  www.pohick.org; www.ritmeyer.com
Synagoga w Twierdzy Masada
Synagoga w Gamla

Katarzyna Papiernik