Ewagriusz z Pontu. Życiorys.

Ewagriusz  z Pontu. Mnich i pisarz ascetyczny.

Ewagriusz z Pontu (345–399) – mnich pontyjski, teolog, mistyk. Jeden z najznamienitszych ojców pustyni. Jego dzieła ascetyczne zaliczane są do klasyki duchowości.

Kariera naukowa

Ewagriusz z Pontu

Ewagriusz z Pontu

Urodził się około 345 r. w Iborze (obecna Turcja). Został wykształcony w Cezarei Kapadockiej i przez przyjaciela rodziny, Bazylego z Cezarei, mianowany lektorem.  Po śmierci biskupa (379) Ewagriusz udał się do Konstantynopola i tam, w trudnym dla niego  okresie, związał się ze św. Grzegorzem z Nazjanzu. Grzegorz udzielił mu diakonatu i silnie na niego wpłynął .  Dzięki swej znajomości Pisma oraz bystrości umysłu, Ewagriusz zyskał w Konstantynopolu wielką sławę, odnosząc duże sukcesy jako kaznodzieja i walcząc z arianami. Wkrótce potem porzucił zapowiadającą się świetnie karierę, i aby wyplatać się  ze skandalu z bliżej nieustaloną, zakochaną w nim kobietą, uciekł do Jerozolimy.

Życie ascetyczne

W Jerozolimie związał się z Melanią Starszą oraz Rufinem z Akwilei, a następnie po długiej chorobie, której podloże mogło być duchowe, udał się na Pustynię Egipską, koło Aleksandrii. Tam, po dwóch latach swoistego nowicjatu odbytego w Nitrii, zamieszkał w pół pustelniczej osadzie Cele (Kellia). Przyjaźnił się z przebywającymi tam Makarym Wielkim (Egipskim) i Makarym Aleksandryjskim oraz z innymi słynnymi anachoretami z Cele, Sketis i Nitrii. Odmówił przyjęcia biskupstwa Thmuis, które chciał mu ofiarować arcybiskup Teofil z Aleksandrii.

Umarł tuż po święcie Objawienia Pańskiego w 399 roku, wycieńczony chorobą żołądka, która została wywołana niezwykle ascetycznym trybem życia i surowymi postami. Część życiorysu Ewagriusza spisał jego uczeń Palladiusz (Vita Evagrii) w swoim dziele Historia Lausiaca.

Kościoły wschodnie uznają Ewagriusza za świętego, a Kościół Ormiański wspomina go 11 stycznia.

Poglądy teologiczne 

Był pierwszym mnichem, który poddał doświadczenie eremity systematycznej i wnikliwej refleksji teologicznej.

Według Ewagriusza nauki mistyczne winny mieć charakter zarówno praktyczny, jak i teoretyczny.

Ewagriusz był twórcą słownika mistycznego rozpowszechnionego przez całe średniowiecze.

Nieprzemijającą wartość w nauczaniu Ewagriusza ma jego nauka o ośmiu rodzajach pokus, których źródłem, jego zdaniem, są złe duchy, a każdy z nich odpowiada za jeden z ich rodzajów. Szczególnie dużo uwagi poświęcił acedii, która jest w jego przekonaniu najniebezpieczniejszym zagrożeniem, jakie czyha na każdego człowieka duchowego. Katalog ten ośmiu namiętności został przekształcony na Zachodzie w katechizmowy spis grzechów głównych . Jest też Ewagriusz autorem ciekawej koncepcji czystej modlitwy. Nauka tego Ojca Pustyni została później podjęta przez Jana Kasjana oraz Grzegorza I Wielkiego.

Dzieła

Najważniejsze z jego dzieł to:

  • O modlitwie,
  • O ośmiu duchach zła,
  • Komentarz do Modlitwy Pańskiej,
  • Pouczenia dla mnichów,
  • Listy

 

Katarzyna Papiernik